In de afgelopen weken is in Nederland een scherpe discussie ontstaan over een voorgestelde belasting van 36% op de waardestijging van veel liquide activa, waaronder cryptovaluta. Deze maatregel zou gelden zelfs als er geen verkoop heeft plaatsgevonden, waardoor winsten die op papier bestaan direct belastbaar zouden worden.
De gedachte achter het wetsvoorstel is deels praktisch: na uitspraken van de Hoge Raad moest het belastingstelsel voor beleggingen worden herzien. Toch roept de voorgestelde aanpak ernstige vragen op over draagkracht en economische bijwerkingen.
Voorstanders zien in de maatregel een manier om juridische gaten te dichten en toekomstige terugbetalingsverplichtingen te voorkomen; tegenstanders waarschuwen voor kapitaalvlucht en onevenredige lasten voor particuliere beleggers. Cruciaal is dat de wet nog door de Eerste Kamer moet voordat deze, als dat gebeurt, in werking kan treden per 2028.
Tot die tijd blijft er ruimte voor politieke en juridische bijsturing.
Indice dei contenuti:
Waarom het voorstel zo ingrijpend is
Het kernpunt van de controverse is dat de voorgestelde heffing niet is gekoppeld aan een realisatiegebeurtenis. Traditioneel worden winsten pas belast bij verkoop; hier gaat het om een belasting op een onverwezenlijkte waardetoename. Dat betekent dat een eigenaar van Bitcoin of andere cryptomunten belasting zou moeten betalen als de waarde van zijn portefeuille stijgt ten opzichte van het voorgaande jaar, ook wanneer er geen liquide middelen zijn vrijgemaakt door verkoop.
Voor veel particuliere beleggers kan dat leiden tot een situatie waarin ze belast worden zonder dat er daadwerkelijk geld beschikbaar is om die heffing te voldoen.
Financiële gevolgen voor langetermijnbeleggers
Een eenvoudige rekensom illustreert de impact: door een constante jaarlijkse heffing van 36% op papierwinsten loopt het samengestelde rendement drastisch terug. Analyses uit de sector tonen dat een spaarder die decennialang periodiek investeert, door zo’n maatregel tientallen procentpunten minder vermogen overhoudt. De Nederlandse crypto-gemeenschap signaleert dat zulke verliezen investeerders ertoe kunnen aanzetten hun vermogen te verplaatsen naar jurisdicties zonder vergelijkbare regels.
Politieke context en juridische aanleiding
De directe aanleiding voor het wetsvoorstel ligt in een uitspraak van de Hoge Raad die het vorige Nederlandse systeem voor het belasten van investeringen onhoudbaar maakte. Die uitspraak creëerde twee problemen: gemiste belastinginkomsten in afwachting van een nieuw regime en het risico dat eerdere belastingbetalingen later gecorrigeerd moeten worden, met terugbetalingen tot gevolg. Om die onzekerheid te beëindigen, zo stelt de regering, is snel ingrijpen vereist. In de Tweede Kamer vond een meerderheid steun voor het plan, maar veel partijen stemden terwijl ze het concept zelf ongeschikt achten.
Procedurele stappen en mogelijke blokkades
Na de meerderheid in de Tweede Kamer moet de wet nog door de Eerste Kamer. Die laatste toetsing biedt ruimte om het voorstel te blokkeren of aan te passen. Critici hopen op wijzigingen die de belasting koppelen aan realisatie of die uitzonderingregelingen introduceren voor particulieren zonder liquiditeit. Totdat een definitieve beslissing valt, blijft onzeker hoe streng de uiteindelijke regeling zal zijn en of er compensaties komen voor getroffen groepen.
Economische neveneffecten en internationale vergelijkingen
Een direct risico is kapitaalvlucht. Historische voorbeelden worden aangehaald om dit te onderbouwen: Frankrijk werd in 1997 genoemd als een geval waarin progressieve belastingmaatregelen leidden tot verplaatsing van ondernemers en kapitaal. Vergelijkingen met de Italiaanse aanpak — waar crypto soms specifiek en zwaarder wordt aangepakt — benadrukken dat verschillende landen diverse methodes hanteren, van discriminatoire tarieven tot bredere vermogensheffingen. De Nederlandse maatregel onderscheidt zich echter door de expliciete belasting op niet-gerealiseerde winst.
Binnenlands kan dit ook leiden tot onbedoelde verschuivingen in voorkeuren: activa die buiten dit regime vallen, zoals woningbezit, kunnen aantrekkelijker worden, wat de vastgoedmarkt en sociale dynamieken beïnvloedt. Bedrijven en vermogende particulieren overwegen al verhuisplannen of het herstructureren van portefeuilles richting jurisdicties met gunstigere belastingregels.
Wat beleggers nu kunnen doen
Totdat de wet definitief is, zijn concrete acties zorgvuldig te kiezen. Belangrijk is het bijhouden van duidelijke transactieregisters en het raadplegen van fiscale specialisten om scenario’s door te rekenen. Mogelijke maatregelen die in de markt worden besproken omvatten het herstructureren van holdings, het verhuizen van registeradres of het inzetten van fiscaal geoptimaliseerde producten in andere rechtsgebieden. Al deze stappen brengen echter kosten en risico’s met zich mee.
Het raakt niet alleen cryptobeleggers maar ook houders van spaargelden en liquide beleggingen, en kan leiden tot kapitaalverplaatsing en marktverstoring. De uitkomst hangt nu af van politieke besluiten en mogelijke juridische aanspraken.