De relatie tussen traditionele banken en cryptovaluta is de laatste jaren sterk veranderd. Waar aanvankelijk veel financiële instellingen cryptomarkten als een externe en risicovolle sector zagen, ontstaat er geleidelijk een model van gereguleerde co-existentie. Deze evolutie wordt grotendeels gestuurd door Europese regels en internationale afspraken die onzekerheden wegnemen en operationele eisen vastleggen.
In de kern gaat het om drie pijlers: een geharmoniseerd financieel kader, versterkte fiscale transparantie en internationale rapportagestandaarden. Samen zorgen deze pijlers ervoor dat banken hun strategieën herzien, risicobeheer aanscherpen en nieuwe producten overwegen die blootstelling aan crypto-activa mogelijk maken zonder volledige integratie van ongereguleerde operaties.
Indice dei contenuti:
Van afstand houden naar gecontroleerde betrokkenheid
Oorspronkelijk was de reactie van banken vooral defensief. Reputatierisico’s door volatiliteit en zorgen over misbruik van systemen hebben geleid tot restrictieve relaties met cryptobedrijven.
Daarnaast maakte het ontbreken van een uniform Europees regelgevend kader integratie complex: interne controles, anti-witwasmaatregelen en governance pasten niet makkelijk op gedecentraliseerde of grensoverschrijdende operaties.
Met de komst van duidelijke regelgeving bekijken banken nu geleidelijke vormen van blootstelling. In plaats van directe holdings kiezen veel instellingen voor gereguleerde instrumenten zoals ETF‘s, ETP’s en certificaten gekoppeld aan cryptovaluta. Deze producten houden custody en risicomanagement binnen het wettelijke toezicht en bieden klanten toegang zonder dat de bank zelf alle operationele risico’s draagt.
MiCAR: het financiële speelveld hertekend
Het MiCAR-regelgevingskader is een keerpunt. Dit Europese wettelijk kader definieert categorieën van crypto-activa en legt eisen op aan aanbieders van cryptodiensten (Crypto-Asset Service Provider – CASP). Door verplichtingen op het gebied van governance, kapitaalvereisten en transparantie te stellen, brengt MiCAR cryptomarkten dichter bij de regels die al voor traditionele financiële instellingen gelden.
In praktijk heeft dit geleid tot een selectie van marktdeelnemers: waar vroeger veel spelers zonder strakke toezichtscriteria opereerden, vereist het MiCAR-autorisatiesysteem dat aanbieders aan hoge standaarden voldoen. Deze verschuiving reduceert het aantal niet-gereguleerde aanbieders en verhoogt de bescherming voor beleggers die via gereguleerde kanalen handelen.
Effecten op bankbeleid
Banken passen hun compliance-modellen aan om gerechtvaardigde exposure aan te kunnen. Dit omvat het herontwerpen van risicokaders, aanpassen van klantacceptatieprocedures en integratie van nieuwe controles die specifiek voor crypto-transacties ontwikkeld zijn. De nadruk ligt op gecontroleerde toegang in plaats van volledige integratie.
Fiscaal toezicht en internationale rapportage
Naast financiële regels speelt fiscale transparantie een even belangrijke rol. De implementatie van DAC 8 (directe administratieve samenwerking) en de invoering van internationale standaarden zoals het CARF van de OCSE vormen samen de fiscale motor achter strengere controles. DAC 8 verplicht dienstverleners om gegevens over relevante crypto-activiteiten te verzamelen en door te geven aan belastingautoriteiten, waarmee grensoverschrijdende monitoring mogelijk wordt gemaakt.
De combinatie van nationale rapportages en uitwisseling tussen staten maakt een nieuw analysetijdperk mogelijk: belastingdiensten kunnen signals afleiden uit gecombineerde datasets en gerichte controles uitvoeren zonder brede, inefficiënte acties. Dit versterkt de kans dat cryptotransacties correct worden aangegeven en belast.
Operatieve fase en data-analyse
De overgang naar operationele fiscale controles verloopt gefaseerd. Belastingdiensten richten informatiesystemen en analysetools in om inkomende data te verwerken en te koppelen aan bestaande aangiftegegevens. Door kruiscontroles met andere administratieve bronnen ontstaat een gerichte selectie van casussen die verdachten van onjuistheden of verzuim identificeert.
Wat betekent dit voor marktdeelnemers?
Voor banken betekent de nieuwe omgeving dat kansen en verantwoordelijkheden samengaan. Aan de ene kant ontstaan producten die klanten veilig toegang geven tot crypto-markten; aan de andere kant komen er hogere eisen op het gebied van governance, compliance en rapportage. Voor aanbieders van cryptodiensten geldt dat het voldoen aan MiCAR-autorisaties en fiscale rapportageverplichtingen essentieel is om op lange termijn te opereren binnen het Europese financiële systeem.
Samengevat: de beweging van confrontatie naar gereguleerde co-existentie verandert zowel de operationele als de fiscale landschappen. Banken en cryptodienstverleners moeten investeren in systemen, processen en governance om zowel innovatieve dienstverlening mogelijk te maken als te voldoen aan strenge transparantie- en veiligheidsnormen.