De laatste resultaten van een uitgebreid onderzoek onder 750 bedrijfsleiders in zes Europese landen tonen een opvallende scheve verdeling. Terwijl 77 % van de Nederlandse bestuurders aangeeft meer te willen investeren in kunstmatige intelligentie (AI) en automatisering, heeft minder dan de helft, precies 45 %, concrete richtlijnen opgesteld voor welke gegevens medewerkers in AI-tools mogen invoeren.
Investeringen in AI en gerelateerde domeinen
AI staat hoog op de agenda: 41 % van de Nederlandse topmanagers vermeldt de invoering ervan als een van de belangrijkste prioriteiten voor hun organisatie. Bovendien verwacht 45 % van de respondenten dat de uitgaven voor AI en automatisering in de komende 12 tot 24 maanden aanzienlijk zullen stijgen. Deze bereidheid tot extra kapitaaluitgaven strekt zich ook uit tot databeheer en analyse, waar 83 % van de ondervraagde leiders extra middelen wil inzetten. Risicobeheersing krijgt eveneens meer aandacht; 69 % bekijkt een verhoging van de uitgaven voor compliance en risicomanagement als essentieel om een gecontroleerde AI-uitrol te waarborgen.
Ontbrekende data- en gebruiksregels
Ondanks de investeringsambities blijft het beleid rond data-invoer zwak. Slechts 45 % van de Nederlandse bedrijven heeft duidelijke regels over welke informatie in AI-systemen mag worden geladen. Dat cijfer ligt onder het Duitse gemiddelde van 53 % en aanzienlijk hoger dan het Franse niveau van 34 %. Evenmin is toezicht voldoende: 49 % van de Nederlandse respondenten meldt dat hun organisatie het gebruik van AI niet actief monitort of controleert om datalekken te voorkomen. Deze lacune vergroot de kans op onbedoelde data-exfiltratie en schaadt zowel de compliance-status als de publieke reputatie.
Reputatierisico’s en marktpositie
Een deel van de leidinggevenden ziet de snelheid van AI-implementatie als een reputatierisico. In Nederland geeft 15 % aan dat een te snelle of onvoldoende beheerste uitrol de bedrijfsreputatie kan schaden, terwijl 5 % vreest achter te blijven bij concurrenten. Deze perceptie komt overeen met het Europese gemiddelde (13 % en 8 % respectievelijk), wat aangeeft dat reputatie-overwegingen een gemeenschappelijke zorg vormen.
Tekorten aan vaardigheden en technologische afhankelijkheid
Kwetsbaarheid op het gebied van personele expertise vormt een aanvullende bedreiging. Ongeveer 10 % van de Nederlandse bestuurders noemt een tekort aan cybersecurity- en AI-vaardigheden als de grootste risico-factor voor bedrijfscontinuïteit. Tegelijkertijd maakt 21 % van de ondervraagde bedrijven gebruik van een multi-technologie strategie voor hun cybersecurity-aanpak, wat zowel kansen als complexiteit met zich meebrengt. Gemiddeld besteedt de Nederlandse AI-budgetering 12 % aan data-analyse en besluitvormingsondersteuning, een indicatie dat AI wordt ingezet om bestaande expertise beter te benutten in plaats van louter extra personeel aan te nemen.
Supply-chain en externe bedreigingen
Wat betreft de impact van cyberaanvallen beschouwen 24 % van de Nederlandse leiders datalekken of spionage als de ernstigste consequentie, terwijl 30 % de kwetsbaarheden in de toeleveringsketen als de grootste risico-factor ziet. Het Europese gemiddelde voor de laatste categorie ligt op 22 %, wat de toenemende afhankelijkheid van externe partijen benadrukt. Daarnaast vertrouwt 45 % van de Nederlandse bestuurders op wereldwijde technologie-leveranciers, maar zijn ze zich bewust van de strategische risico’s die hiermee gepaard gaan.
De onderzoeker van HarfangLab benadrukt dat AI-assistenten en autonome agents organisaties dwingen om beter zicht te houden op hun digitale omgeving en om striktere toegangscontroles te hanteren. Het dubbele mandaat van cybersecurity-teams (enerzijds zorgen dat AI veilig wordt ingezet, anderzijds AI inzetten om eigen processen te optimaliseren) wordt als cruciaal gezien. Een voorbeeld hiervan is het Security Operations Center (SOC), waar AI-gestuurde analyses de reactietijd verkorten en de aandacht van analisten richten op de meest kritieke dreigingen.
Samengevat laat het onderzoek duidelijk zien dat Nederlandse bedrijven klaarstaan om hun AI-portefeuilles uit te breiden, maar dat de governance-structuur voor data-gebruik en -beveiliging achterblijft. Het vinden van een balans tussen investering, regelgevend kader en vaardighedenontwikkeling blijkt essentieel om zowel de technologische kansen te benutten als de bijbehorende risico’s onder controle te houden.



