De ontwerpen voor de gemeentelijke begrotingen van 2027 komen nu naar buiten. Zowel Arnhem als Amsterdam staan voor een krappere financiële ruimte, waardoor de politieke besturen scherpe prioriteiten moeten stellen. In beide gevallen draait het om het waarborgen van basisvoorzieningen – betaalbare huizen, een gezondere leefomgeving en een veiligere stad – terwijl de lasten voor inwoners zo laag mogelijk blijven.
Arnhem: kiezen voor huisvesting, klimaat en sociale gelijkheid
Voor Arnhem is de ontwerpbegroting 2027 structureel in balans, maar er is geen extra bijdrage vanuit de Rijksoverheid. Wethouder financiën Paul Smeulders benadrukt dat de financiële ruimte krapper wordt en dat de stad daarom minder belastingverhogingen doorvoert, maar wel gericht investeert. Hij zegt: “Onze ambities blijven overeind, ook nu de financiële ruimte krapper wordt. Het gaat erom dat we de impact op inwoners zo klein mogelijk houden.” De focus ligt op grote gebiedsontwikkelingen zoals Rijnpark en het Innovatief Maakdistrict Arnhem (IMA), plus het toevoegen van woonunits rond de winkelcentra Drieslag en Presikhaaf.
Woningbouw krijgt voorrang, zowel nieuwbouw als optimalisatie van de bestaande voorraad. Sociale en betaalbare huurwoningen blijven een kernpunt. Op het gebied van klimaat investeert Arnhem in meer bomen, een gemeentelijk energiebedrijf en een versneld klimaatfonds. Ook wordt een circulair afvalstelsel opgezet, waarbij goede scheiding wordt beloond en vervuilers meer betalen. De gezondheidsagenda wordt aangevuld met het programma ‘Kansrijke Start’, gericht op vroegtijdige hulp aan kwetsbare gezinnen en een verhoging van de vaccinatiegraad.
Op sociaal vlak wordt de zorgstructuur aangepast: minder zorgaanbieders moeten samenwerken om versnippering tegen te gaan, schoolmaaltijden in Arnhem-Oost worden voortgezet en de Gelrepas wordt uitgebreid naar 140 % van de bijstandsnorm met een kredietverhoging van bijna 25 %. Het “Wonen Eerst”-principe blijft gelden voor dak- en thuisloze bewoners, zodat niemand langer dan drie maanden zonder onderdak zit. Daarnaast wordt het Nationaal Programma Arnhem-Oost voortgezet om langdurige ongelijkheid in wijken als Klarendal, Geitenkamp en Presikhaaf te verminderen.
Amsterdam: structurele bezuinigingen en gerichte reserveringen
Amsterdam heeft op 3 juni 2026 haar coalitieakkoord 2026-2030 gepresenteerd onder de naam “Jouw stad is mijn stad”. Het college vertaalt dit naar een begroting 2027 die zich richt op een “basis op orde”-strategie. Wethouder financiën Hendrik Jan Biemond legt uit dat de stad 2 500 voltijdsequivalenten wil schrappen, waardoor er jaarlijks €250 miljoen bespaard moet worden tegen 2030. De besparingen moeten eerst in de personele structuur worden gerealiseerd, al is de timing later dan verwacht.
De bezuinigingen worden ingezet om essentiële programma’s te beschermen: armoedebestrijding, opvang en de aanpak van seksuele intimidatie krijgen hun budgetten verlengd. Daarnaast heeft de begroting €6 miljoen gereserveerd voor de aanpak van overlast door drugsgebruik in de openbare ruimte en €5 miljoen voor extra wijk-handhavers. Meer dan €3 miljoen wordt beschikbaar gesteld voor zorginitiatieven, waaronder een transkliniek.
Financieel gezien moet Amsterdam het algemene reserve op normhoogte brengen (+€11 miljoen) en €45 miljoen reserveren voor onverwachte uitgaven, vooral als gevolg van de personeelsreductie. De gemeentelijke schuld stijgt van €7,8 miljard in 2025 naar €10,9 miljard in 2030; de rentelasten delen zich op van €105 miljoen naar bijna €300 miljoen. Het college hoopt op aanvullende bijdragen van Den Haag en de Vervoerregio voor dure projecten zoals de Oostbrug, waarvan de kosten kunnen oplopen tot €850 miljoen.
Om de dalende inkomsten te compenseren, worden de toeristenbelasting en parkeeropbrengsten verhoogd. De toeristenbelasting stijgt naar 16 % en de parkeergelden gaan van €360 miljoen in 2025 naar bijna €490 miljoen in 2030. Deze maatregel legt de last voornamelijk op bezoekers en automobilisten met een parkeervergunning.
Gemeenschappelijke uitdagingen en de weg vooruit
Beide steden delen de druk van stijgende kosten voor infrastructuur, zorg en duurzaamheid. Terwijl Arnhem haar investeringen richt op leefbaarheid en klimaatactie, focust Amsterdam op structurele bezuinigingen om ruimte te creëren voor kernprioriteiten. De overlappende thema’s – woningbouw, groene openbare ruimte en sociale zekerheid – laten zien dat de lokale overheden ondanks beperkte middelen proberen een evenwicht te vinden tussen kortetermijnbehoeften en langetermijnvisie.
De komende jaren zullen de realisatie van de plannen afhangen van de effectiviteit van de bezuinigingsmaatregelen, de bereidheid van de Rijksoverheid om extra middelen te verstrekken en de acceptatie van belastingverhogingen onder de bevolking. Beide gemeenten geven echter duidelijk aan dat ze, zelfs onder financiële druk, de basis van een toekomstbestendige stad willen behouden.
