In 2026 was er wereldwijd voor minstens $457 miljard aan potentieel belastbare crypto-activiteit waarvan de Europese Unie goed was voor $125,1 miljard. Echter, volgens nieuw onderzoek van Chainalysis blijft een groot deel van deze activiteit buiten het zicht van belastingdiensten.
De nieuwe DAC8-rapportage van de EU ziet lang niet alle transacties automatisch. Chainalysis schat dat slechts 14% van de geïdentificeerde on-chain activiteit praktisch binnen het internationale CARF-raamwerk valt. De overige 86% omvat activiteiten zoals handel op DEX’en directe wallettransacties, staking en cryptobetalingen.
De omvang van het rapportagegat
Chainalysis onderzocht activiteit op zes grote netwerken: BitcoinEthereumSolanaTronBNB Smart Chain en Base. Het bedrijf keek naar verschillende geldstromen, waaronder gerealiseerde handelswinsten, inkomsten uit miningstakinglending en bepaalde cryptobetalingen.
Over heel 2026 kwam de berekende activiteit uit op minstens $457 miljard. Noord-Amerika stond met $134,6 miljard bovenaan, gevolgd door de Europese Unie met $125,1 miljard en Oost-Azië met $54,7 miljard. Dit maakt Europa een van de grootste gebieden in het onderzoek.
De uitdagingen van belastingheffing op crypto
Het belangrijkste punt van waarschuwing is dat de $457 miljard niet betekent dat over dit bedrag belasting is ontdoken. Het gaat om potentieel belastbare activiteit economische gebeurtenissen die afhankelijk van land, belastingregels en persoonlijke situatie gevolgen voor een aangifte kunnen hebben.
Een verkoop met winst kan bijvoorbeeld relevant zijn, maar hoe die winst wordt behandeld, verschilt per land. Hetzelfde geldt voor stakinginkomstenmining en cryptobetalingen. Bovendien is het bedrag van $457 miljard slechts een ondergrens, omdat het onderzoek niet ieder transactietype, platform of netwerk meeneemt.
De rol van DAC8 en CARF
Europa heeft met DAC8 zijn eigen informatiekanaal geopend. Sinds 1 januari 2026 moeten aanbieders identificerende gegevens van relevante gebruikers verzamelen en verschillende soorten omwisselingen en transfers rapporteren. Dit omvat het omwisselen van euro’s naar Bitcoin en crypto-naar-crypto-transacties.
DAC8 bouwt grotendeels voort op het Crypto-Asset Reporting Framework (CARF) van de OESO. Volgens Chainalysis vertegenwoordigen CARF-relevante gebeurtenissen slechts ongeveer 14% van de totale on-chain activiteit die als mogelijk belastbaar is geïdentificeerd. Dit betekent niet dat 86% buiten belastingheffing valt, maar dat deze activiteit niet automatisch via dezelfde rapportagestroom bij een belastingdienst terechtkomt.
De impact op belastingdiensten
Een duidelijk voorbeeld van activiteit die buiten CARF valt, is DeFi. Gebruikers kunnen tokens rechtstreeks via een decentraal handelsprotocol wisselen zonder dat een traditionele exchange de order verwerkt. Ook peer-to-peeractiviteitminingopbrengstenlending en veel cryptobetalingen worden niet rechtstreeks door CARF als afzonderlijke inkomstenstroom gerapporteerd.
Voor Nederlandse gebruikers is dit geen toekomstplan meer. De Belastingdienst bevestigt dat cryptodienstverleners sinds 1 januari 2026 de vereiste klant- en transactiegegevens moeten bijhouden. De eerste rapportage over 2026 moet uiterlijk op 31 januari 2027 binnen zijn. De Belastingdienst zegt expliciet dat DAC8 niets verandert aan de fiscale behandeling.
Chainalysis wijst ook op het kostprijsprobleem. Stel dat iemand Ethereum koopt bij platform A, daarna naar een eigen wallet stuurt en jaren later via platform B verkoopt. Platform B ziet de verkoop, maar weet niet noodzakelijk hoeveel die gebruiker oorspronkelijk voor de ETH betaalde. Dit maakt een correcte winstberekening lastiger.
