Op 1 juli 2023 trad de gewijzigde pensioenwet in werking. De hervorming reageert op een vergrijzende bevolking, een groeiend aantal flexwerkers en de afname van langdurige dienstverbanden. Hierdoor moeten pensioenfondsen, werkgevers en vakbonden hun regelingen aanpassen, met een wettelijke deadline van 1 januari 2028 voor de volledige transitie.
De drie pijlers en hun nieuwe regels
Het Nederlandse pensioensysteem bestaat traditioneel uit de drie pijlers. De eerste pijler is de AOW een door de staat gegarandeerd basispensioen voor iedereen vanaf 67 jaar. De tweede pijler betreft het door de werkgever opgebouwde pensioen, dat nu onder een uniform premie-systeem valt: iedereen betaalt een vast percentage van het pensioengevend salaris, ongeacht leeftijd. De derde pijler blijft een vrijwillige, individuele spaarvorm – denk aan levensverzekeringen of lijfrentes – die het pensioengat kan opvullen. Met de nieuwe wet wordt de tweede pijler centraler en transparanter, terwijl de eerste en derde pijler ongewijzigd blijven.
Compensatieregeling: wie krijgt extra geld?
In het oude systeem betaalden jonge werknemers indirect voor de duurdere pensioenopbouw van ouderen. Het nieuwe vaste premiesysteem verwijdert dit effect, waardoor vooral de groep van 40- tot 60-jarigen die eerder van de hogere rentevoordelen profiteerde, een potentiële inkomensverlies kan ervaren. Om dit te verzachten verplicht de wet pensioenfondsen een compensatieregeling te reserveren. Voor de meeste deelnemers wordt dit bedrag apart gezet, maar tienduizenden mensen – vaak in kleine bedrijven of met een afwijkende pensioenconstructie – krijgen geen compensatie. Deze ontevredenheid heeft geleid tot discussies over de rechtvaardigheid van de overgang.
Partnerpensioen en verzekeringen: nieuwe keuzes
De regeling rond partnerpensioen blijft bestaan, maar de uitbetaling verschilt nu per situatie. Overlijdt een werknemer vóór de pensioendatum terwijl hij nog bij een fonds is aangesloten, ontvangt de partner een uitkering gebaseerd op een percentage van het laatst verdiende loon – vaak hoger dan voorheen. Werkt men echter tijdelijk buiten het fonds, bijvoorbeeld tijdens een sabbatical, vervalt deze dekking; in dat geval is een aparte overlijdensrisicoverzekering noodzakelijk. Bovendien hebben ongeveer 1,2 miljoen Nederlanders hun pensioen bij een verzekeraar in plaats van een fonds. Voor zo’n 60 % van hen is de overgang nog niet afgerond, waardoor werkgevers en werknemers worden aangespoord snel actie te ondernemen.
Wat jij nu moet doen
De Nibud benadrukt dat individuele kennis cruciaal is. Werknemers die van werkgever veranderen, minder gaan werken of eerder met pensioen willen, dienen direct contact op te nemen met hun huidige werkgever en pensioenfonds. Belangrijke documenten die recent per post of e-mail zijn ontvangen, moeten grondig bestudeerd worden. Op de Nibud-website staan rekenhulpmiddelen en uitleg over de compensatieregeling de impact van de vaste premie en de opties voor partnerpensioen. Het tijdig in kaart brengen van deze wijzigingen voorkomt onaangename verrassingen bij pensionering.
