De leider van Progressief Nederland, Jesse Klaver heeft afgelopen zondag tijdens een partijbijeenkomst in Amsterdam een directe oproep gedaan aan premier Rob Jetten. Hij wil dat er in de komende week, terwijl het parlement in de herfstvakantie (herfstvakantie) verkeert, een tafelgesprek plaatsvindt over het omstreden Belastingplan. Het kleine coalitieregering bestaat uit D66, VVD en CDA, maar mist nog steeds een stevige meerderheid voor het pakket dat begin november in de Tweede Kamer moet worden gestemd.
In de huidige versie van het plan moeten werknemers vanaf 2027 jaarlijks tot 8 miljard euro extra aan inkomstenbelasting afdragen. Volgens de berekeningen van het CPB zullen vooral lage en middeninkomens hierdoor een merkbaar verlies in koopkracht ondervinden. Klaver noemt deze last een onaanvaardbare belastingverzwaring voor “gewone mensen” en stelt het schrappen of substantieel aanpassen van die maatregel als een harde voorwaarde voor de steun van zijn partij.
PRO en Volt eisen herziening van de zwaarste maatregelen
De samenwerking tussen PRO en Volt is opgevat als potentiële sleutel tot een parlementaire meerderheid. Samen hebben zij genoeg zetels om zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer een meerderheid te vormen, mits zij hun steun verbinden aan een aantal concrete wijzigingen. Naast het afzien van de extra 8 miljard euro voor werknemers, dringt de progressieve blokke op een hogere bijdrage van de allerrijksten. Ze verzetten zich tegen de recente box-2-korting die het mogelijk maakt dat directeur-grootaandeelhouders gemakkelijker winsten naar zichzelf uitkeren. Daarnaast vinden zij de geplande vermogenswinstbelasting, die pas bij verkoop in 2028 van kracht wordt, onrechtvaardig en noemen ze het een “omgekeerde Robin-hood-politiek”.
Rechtse onderhandelingen en bijkomende eisen
Terwijl het kabinet tracht een brug te slaan naar de linkerzijde, heeft het ook gesprekken op gang gebracht met rechtse partijen zoals JA21 en de SGP. Klaver reageert hierop met frustratie: hij beschouwt de extra voorwaarden van die partijen – bijvoorbeeld JA21’s eis dat de dwang uit de Spreidingswet wordt afgeschaft, of BBB’s wens om het stikstofplan van tafel te halen – als “rechtse hobby’s” die de coalitie nog verder onder druk zetten. Een eventuele steun van deze partijen zou alleen mogelijk zijn als zij concessies krijgen buiten de reguliere begroting, waardoor de onderhandelingsruimte voor PRO en Volt nog kleiner wordt.
Vice-premier Dilan Yeşilgöz’s visie
Vice-premier Dilan Yeşilgöz (VVD) heeft na de ministerraad benadrukt dat het kabinet vasthoudt aan een “breed gedragen akkoord”. Ze stelt dat een dergelijk akkoord de stabiliteit op lange termijn moet garanderen. Desondanks blijft de druk groeien: het CPB heeft al aangetoond dat de huidige koers de koopkracht van lage inkomens ondermijnt, en de komende dagen zullen intensieve discussies plaatsvinden. Het debat wordt hervat op maandag 26 oktober en de definitieve stemming staat gepland voor 12 november in de Tweede Kamer.
Samengevat hangt de toekomst van de coalitie sterk af van een compromis. Als het kabinet geen actie onderneemt, dreigt het volgens Klaver te “slaapwandelen” richting een politieke crisis. De komende week kan daarom bepalen of PRO en Volt hun steun daadwerkelijk omzetten in een werkbare meerderheid, of dat de regering uiteindelijk zonder de benodigde meerderheid moet opereren.
