De Straat van Hormuz, een van de meest cruciale zeevaartroutes ter wereld, staat opnieuw in het middelpunt van de aandacht. Oman onderzoekt of schepen die deze smalle doorgang tussen Oman en Iran passeren, in de toekomst moeten betalen voor bepaalde diensten. Deze ontwikkeling kan de wereldhandel en de olieprijs aanzienlijk beïnvloeden.
De Straat van Hormuz is van vitaal belang voor de wereldwijde olie- en vloeibaar aardgas (LNG) transport. Een groot deel van deze grondstoffen passeert dagelijks deze route. Tijdens het recente conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran kwam de scheepvaart in de regio zwaar onder druk te staan. Iran viel meerdere schepen aan en dreigde de doorgang af te sluiten.
Oman onder druk van Iran
Oman, dat traditioneel een neutrale positie inneemt, staat onder grote druk van Iran. Het sultanaat heeft Europese bondgenoten laten weten dat een terugkeer naar de situatie van vóór de oorlog onwaarschijnlijk is. Oman benadrukt dat het zich aan het internationale zeerecht zal houden, maar sluit kosten voor bijvoorbeeld navigatie of het opruimen van vervuiling niet uit.
De signalen vanuit Muscat zijn tegenstrijdig. Eerder deze week verklaarden Oman en Iran gezamenlijk dat zij de toekomstige exploitatie van de vaarroute en de bijbehorende kosten zouden bespreken. Slechts enkele dagen later ondertekende Oman samen met de Verenigde Staten en de Golfstaten een verklaring waarin tolheffingen en andere vormen van controle over de zeestraat werden afgewezen.
Reactie van de Verenigde Staten en Europa
De Verenigde Staten, Europese landen en meerdere Golfstaten maken zich zorgen over de mogelijke invoering van tolheffingen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio liet weten dat een definitieve vrede met Iran afhankelijk is van vrije doorvaart zonder tol of verplichte vergoedingen. Volgens hem zou het toestaan van dergelijke heffingen een gevaarlijk precedent scheppen.
De Franse president Emmanuel Macron ontving recent de Omaanse sultan Haitham bin Tariq in Parijs. De vrije en onvoorwaardelijke doorgang door de Straat van Hormuz was een belangrijk gespreksonderwerp. Europa en de Verenigde Staten vrezen dat tolheffingen de internationale handel miljarden dollars per jaar extra kunnen kosten.
Impact op de energiemarkt
Voor de energiemarkt blijft de situatie uiterst gevoelig. Hoewel de olieprijs daalde nadat president Donald Trump een voorlopig vredesakkoord met Iran aankondigde, blijft elke ontwikkeling rond de Straat van Hormuz nauwlettend gevolgd door beleggers. Een nieuwe verstoring van de scheepvaart kan de olieprijs snel onder druk zetten of juist fors laten oplopen.
Iran heeft boos gereageerd op een verklaring van de Verenigde Staten en Golfstaten over de Straat van Hormuz. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde de standpunten ‘interventionistisch, onverantwoord en provocerend’. Iran stelt dat het samen met Oman zeggenschap heeft over scheepvaart in de zeestraat.
De onrust in de regio houdt aan. Er zijn berichten dat Iran recent het vrachtschip Ever Lovely heeft aangevallen. Ook zouden drie tankers na een waarschuwing van de Revolutionaire Garde zijn omgekeerd. Deze ontwikkelingen tonen aan dat de situatie rond de Straat van Hormuz nog steeds onzeker is.
