Stel je voor dat je elke keer toestemming moet vragen voor het kopen van boodschappen of het openen van een bankrekening. Voor veel vrouwen was dit tot 1956 de realiteit. Hoewel de Wet Handelingsonbekwaamheid al 70 jaar geleden is afgeschaft, blijft de impact van deze wet voelbaar. Financiële ongelijkheid tussen mannen en vrouwen is nog steeds een verborgen strijd die dagelijks wordt uitgevochten.
Ondanks de algemene overtuiging dat financiële beslissingen zowel bij vrouwen als mannen horen, blijkt de praktijk vaak anders. Mannen zijn gemiddeld nog steeds vaker verantwoordelijk voor grote financiële beslissingen, terwijl vrouwen vaker het huishoudbudget beheren. Dit schept een onevenwicht dat diepgewortelde gevolgen heeft.
Het onevenwicht in financiële verantwoordelijkheden
Onderzoek van WOMEN Inc. laat zien dat slechts 13 procent van de Nederlanders vindt dat financiële beslissingen meer bij mannen horen. Toch blijkt dat mannen vaker verantwoordelijk zijn voor hypotheken, belastingen en verzekeringen. Vrouwen beheren vaker de boodschappenpot. Dit onevenwicht geeft mannen meer invloed op financiële beslissingen en biedt hen meer gelegenheid om kennis en ervaring op te bouwen.
Deze financiële ongelijkheid heeft langdurige gevolgen. Mannen hebben meer kans om te investeren of te beleggen, wat op den duur leidt tot een grotere vermogensverschil. Het is een vicieuze cirkel die voortdurend wordt gevoed door bestaande genderstereotypen.
De rol van het financiële systeem en beeldvorming
Het financiële systeem is van oudsher ingericht op mannen. Producten, communicatie en advies sluiten vaak niet aan bij de behoeften van vrouwen. Dit maakt het voor vrouwen moeilijker om financiële zaken te beheren. Bovendien zijn vrouwen nauwelijks zichtbaar als financieel rolmodel. In talkshows en op school worden mannen vaker geportretteerd als financiële experts, wat bijdraagt aan de bestaande vooroordelen.
Deze beeldvorming heeft een diepgaande invloed op ons handelen. Beperkende genderstereotypen, zoals het idee dat mannen beter met geld kunnen omgaan, worden voortdurend herhaald. Dit beïnvloedt niet alleen ons handelen, maar ook de kansen die vrouwen en mannen krijgen. Het is een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is.
Financiële gevolgen van een relatiebreuk
De financiële ongelijkheid wordt vooral pijnlijk zichtbaar bij een relatiebreuk. Ongeveer 1 op de 3 huwelijken eindigt in een scheiding, en de financiële gevolgen zijn vaak groot, met name voor de minstverdienende partner – in veel gevallen de vrouw. Vrouwen gaan er na scheiding gemiddeld 24 procent in koopkracht op achteruit. Bij mannen verandert er vrijwel niets.
Ondanks dat 71 procent van de vrouwen en 58 procent van de mannen het belangrijk vinden om financiële afspraken te maken voor het geval de relatie eindigt, blijkt dat driekwart van de mensen die uit elkaar gaan dit niet heeft vastgelegd. Gebrek aan kennis wordt daarbij het vaakst als reden genoemd. Dit probleem kan worden opgelost door stellen goed te informeren over de financiële risico’s van een relatiebreuk tijdens financieel advies.
Praat over geld: een eerste stap naar financiële gelijkheid
Er moet veel veranderen voordat de financiële positie van vrouwen en mannen gelijk is. Een eerste stap die iedereen kan zetten, is praten over geld. Onderzoek laat zien dat 37 procent van de vrouwen in Nederland het normaal vindt om financiële zaken te bespreken, maar slechts 13 procent daadwerkelijk regelmatig over geld praat. Praten over geld vergroot je inzicht en bewustzijn en uiteindelijk je grip op je eigen financiële toekomst.
De grootste verantwoordelijkheid ligt echter niet bij individuen. Beperkende genderstereotypen moeten worden doorbroken, zowel in de media als in het onderwijs. De financiële sector heeft een duidelijke opdracht om inclusiever te worden en beter aan te sluiten bij de behoeften van vrouwen. Dit is niet alleen een morele kwestie, maar ook een economische kans.
De Wet Handelingsonbekwaamheid is 70 jaar geleden afgeschaft, maar de ongelijkheid is daar niet mee verdwenen. Het is tijd dat de rekening van ongelijkheid ook tot het verleden behoort.
