Sinds de Russische invasie van Oekraïne heeft de Europese Unie meer dan twintig sanctiepakketten opgelegd aan Rusland. Deze maatregelen hebben het land grotendeels uitgesloten van het internationale betalingsverkeer. Toch weet Rusland, dankzij een eigen parallel financieel systeem, nog steeds aan cruciale middelen te komen. cryptovaluta speelt hierbij een sleutelrol.
Sanctierechtadvocaat Ivo Amar benadrukt dat Rusland, ondanks de enorme beperkingen, altijd één of twee stappen voorlopen blijft. Aanvankelijk gebruikte het land banken in Rusland en China voor transacties, maar door de angst voor sancties blokkeren ook grote Chinese banken steeds vaker Russische betalingen.
De rol van cryptovaluta in het omzeilen van sancties
Om de westerse beperkingen te omzeilen, heeft de Russische overheid zich gedeeltelijk gewend tot cryptovaluta aldus sanctiespecialist Yvo Amar. Crypto is minder aan toezicht onderworpen, wat het voor Rusland relatief eenvoudig maakt om betalingen die normaal via banken lopen, toch uit te voeren.
Een centrale figuur in dit systeem is Ilan Shor, een voortvluchtige Moldavische oligarch. In 2014 sluisde hij omgerekend 1 miljard dollar weg uit banken van zijn thuisland, wat goed was voor 12 procent van het bruto binnenlands product van Moldavië. Na zijn vlucht naar Rusland kreeg hij de taak om zijn financiële expertise in te zetten voor het Kremlin.
Het bedrijf A7 en de A7A5 cryptomunt
In 2026 richtte Shor het bedrijf A7 op, dat een systeem creëerde waarmee Rusland via allerlei bedrijven roebels kan witwassen. A7 helpt bij het betalen van militaire onderdelen, luxe auto’s en geïmporteerd fruit. Om de sancties te omzeilen, verplaatst A7 geld via een netwerk van schijnvennootschappen in landen als Kirgizië, Hongkong en de Verenigde Arabische Emiraten.
Begin vorig jaar lanceerde A7 ook een eigen cryptomunt: de A7A5. Dit is een stablecoin waarvan de waarde is gekoppeld aan de Russische roebel. Tom Keatinge van RUSI legt uit dat de Russen roebels omzetten in A7A5-coins, die vervolgens worden omgezet in een dollar-gedekte stablecoin. Hierdoor kunnen ze de crypto wereldwijd uitgeven.
Kirgizië als cruciale schakel
Kirgizië speelt een belangrijke rol in dit systeem. Het land heeft nauwe banden met Moskou, maar is anders dan Rusland wel aangesloten op het internationale banksysteem. Hierdoor kan Kirgizië dienen als tussenstation voor Rusland om roebels en crypto om te zetten en wereldwijd mee te betalen.
Uit angst om volledig afgesneden te worden van de westerse markt, heeft Kirgizië recent de stekker getrokken uit verschillende cryptobedrijven. Hierdoor heeft A7 zich uitgebreid naar de Verenigde Arabische Emiraten en Belarus. Sanctierechtadvocaat Amar stelt vast dat de grenzen van het sanctierecht wel een beetje bereikt zijn.
De aanhoudende druk van sancties
Ondanks de slimme manoeuvres van Rusland, blijft de druk van sancties belangrijk. Tom Keatinge waarschuwt dat de Russen altijd één of twee stappen voorlopen. Sancties zullen de oorlog niet beëindigen, maar ze zetten wel het vermogen van de Russen om benodigde middelen te verkrijgen en de financiering voor de oorlog rond te krijgen onder druk. Dit is precies de functie van sancties: aanhoudende druk uitoefenen.
Een 17-jarige Britse jongen hielp recent een Russisch cryptozwendel in kaart te brengen. Hij staat nu op de sanctielijst van het Kremlin.
Rusland keurt handel in Bitcoin en Ethereum goed
Russische particulieren mogen straks legaal cryptomunten kopen, maar de keuze blijft opvallend klein. De centrale bank van Rusland heeft bekendgemaakt welke munten door de keuring komen: Bitcoin (BTC) en Ethereum (ETH). XRP valt buiten de boot, ondanks dat de munt van Ripple op papier aan de eisen lijkt te voldoen.
Alleen de meest liquide munten komen op de toegestane lijst. Dit hangt af van drie eisen: de marktwaarde, het gemiddelde dagelijkse handelsvolume en minimaal vijf jaar koershistorie op buitenlandse platformen. De centrale bank schrijft dat niet-gekwalificeerde beleggers beschermd moeten worden tegen scherpe en onvoorspelbare schommelingen in cryptokoersen.
Waarom XRP buiten de boot valt
XRP ontbreekt voorlopig op de lijst, terwijl de populaire munt op papier aan de criteria zou voldoen. De centrale bank geeft geen reden voor het ontbreken, maar het zou kunnen dat de juridische geschiedenis van de munt meespeelt. Door de rechtszaak van de Amerikaanse toezichthouder Securities and Exchange Commission tegen Ripple verdween XRP bij meerdere beurzen van de lijst, om er later weer op terug te keren.
XRP is niet per definitie verboden. Wie de status van gekwalificeerde belegger heeft, krijgt met geen enkele beperking te maken. Crypto in Rusland blijft strak gereguleerd. Particulieren mogen per tussenpersoon maximaal 300.000 roebel per jaar aan crypto kopen, omgerekend zo’n 3.700 dollar. Iedere belegger moet daarnaast eerst een toets afleggen over de risico’s, ongeacht zijn status.
Betalen met crypto blijft binnen Rusland verboden. Alleen voor internationale handel mogen Russische bedrijven digitale munten inzetten, buiten de traditionele betaalnetwerken om. Het besluit is het sluitstuk van een wet die president Vladimir Poetin begin deze maand ondertekende. Deze wet geeft handel en bezit van digitale munten voor het eerst een juridische basis en gaat op 1 september in.
