De komende decennia zal een flinke hoeveelheid vermogen van de huidige ouderen naar jongere generaties stromen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) schat dat Nederlandse 75-plussers in de komende tien jaar ongeveer €524 miljard zullen overdragen via schenkingen en nalatenschappen. Van dit totaal komt €304 miljard voort uit de overwaarde van woningen, terwijl de rest bestaat uit andere vormen van vermogen. Deze omvangrijke vermogensoverdracht vormt een fundamentele verandering in de financiële structuur van huishoudens.
Impact op de woningmarkt en persoonlijke financiële keuzes
Een groot deel van het overgedragen vermogen is gekoppeld aan onroerend goed. Erfgenamen gebruiken de opbrengst van een geërfde woning vaak om een eigen huis te kopen, een grotere woning te realiseren, een verbouwing uit te voeren of duurzaamheid te verbeteren. Hierdoor krijgen zij een sterker uitgangspunt op de woningmarkt dan huishoudens zonder familiekapitaal. De AFM waarschuwt echter dat dit de kloof tussen “huren-en-kopen-families” en “eigenaars-met-familie-vermogen” kan vergroten, waardoor intergenerationele ongelijkheid toeneemt.
Naast de directe aankoop van een huis ontstaat een nieuw type financiering: de familiehypotheek. Ouders of grootouders kunnen nog tijdens hun leven een schenking of een interne lening verstrekken om kinderen te ondersteunen bij de eigen woning. Deze constructie vraagt om een integrale benadering waarbij fiscale aspecten, erfenisbelasting en vermogensplanning nauw met elkaar verweven zijn. Voor hypotheekadviseurs betekent dit dat de vraag niet langer alleen om een lening draait, maar om een breder financieel plaatje dat schenking, toekomstige erfenis en box-3-positie omvat.
Nieuwe risico’s: fraude, digitale oriëntatie en de rol van adviseurs
Plotselinge beschikbaarheid van grote sommen geld maakt erfgenamen aantrekkelijk voor oplichters. De AFM signaleert een stijgende dreiging van beleggingsfraude, waarbij hoge rendementen worden beloofd zonder reële onderbouwing. Emotionele kwetsbaarheid na een overlijden en een gebrek aan ervaring met complexe financiële producten verhogen de kans op misleiding. Kwalitatieve voorlichting en alertheid op typische fraudepatronen zijn daarom essentieel om consumenten te beschermen.
Jongere erfgenamen zoeken steeds vaker financiële informatie via digitale ecosystemen: zoekmachines, sociale media, influencers en AI-tools. Deze trend leidt tot een paradox: financieel adviesvraagstukken worden ingewikkelder, terwijl de doelgroep minder geneigd is een traditioneel financieel adviseur te raadplegen. De AFM beschrijft dit als een “spanningsveld” waarbij professionals hun dienstverlening moeten digitaliseren, kort en toegankelijk moeten aanbieden en eerder in de klantreis zichtbaar moeten zijn. Het benutten van platforms als Instagram, TikTok of YouTube kan de brug slaan tussen digitale oriëntatie en persoonlijk advies.
Naast fraude rond erfenissen waarschuwt de AFM ook voor de cryptomarkt. Ongeveer één op de acht Nederlanders bezit cryptovaluta, vaak in beperkte bedragen, maar de blootstelling blijft risicovol door volatiliteit en complexe diensten. Hetzelfde digitale gedrag dat jongeren aantrekt tot crypto, vergroot hun kwetsbaarheid voor onjuiste informatie en scams. Een geïntegreerde aanpak, waarin financieel adviseurs zowel traditionele vermogensplanning als digitale assets kunnen adresseren, is daarom cruciaal.
Samenvattend brengt de komende erfenisgolf kansen voor vermogensopbouw, maar ook structurele uitdagingen voor de woningmarkt, fiscale planning en consumentenbescherming. Effectieve samenwerking tussen marktpartijen, overheidsinstanties en consumenten is nodig om zowel de voordelen te benutten als de risico’s te beperken.
