Premier Benjamin Netanyahu heeft recentelijk ambtenaren opgedragen een scenario uit te werken waarin blockchain en cryptovaluta kunnen dienen als reserve-financieringssysteem voor het geval internationale banksancties tegen Israël worden opgelegd. Het plan richt zich op het omzeilen van mogelijke beperkingen op het reguliere banksysteem, zonder daarbij een concrete munt of implementatiedatum te noemen. Netanyahu benadrukte in een interview dat het onderzoek nog in een voorbereidende fase zit en dat crypto slechts één van meerdere opties blijft.
De reactie van de Bank van Israel kwam een dag na de publieke aankondiging van de premier. In een officiële verklaring stelde de centrale bank dat digitale munten geen realistische route vormen om sancties te omzeilen. Volgens de bank zou het behouden van stevige handelsrelaties met de belangrijkste partners en het voorkomen van economische druk een voorrang moeten krijgen, een taak die zij toekent aan de politieke leiding.
Waarom Netanyahu een blockchain-alternatief overweegt
De aanleiding voor het initiatief is de groeiende internationale druk op Israël, met name gerichte maatregelen vanuit verschillende landen die zich uiten in economische beperkingen en potentiële sancties tegen banken. Netanyahu heeft in meerdere gelegenheden gewezen op de noodzaak om minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse militaire en financiële steun, en zo een “economisch vangnet” te creëren. Blockchaintechnologie kan theoretisch grensoverschrijdende transacties buiten de gebruikelijke bancaire kanalen laten plaatsvinden, waardoor een land minder kwetsbaar wordt voor een plotselinge afkapping van traditionele betalingsstromen.
Toch blijft onduidelijk welke specifieke cryptovaluta of blockchain-netwerken in het voorstel zouden worden meegenomen. Ook ontbreken details over toezicht, juridische kaders en de liquiditeitsvoorzieningen die nodig zouden zijn om een dergelijk systeem operationeel te maken. De premier heeft echter benadrukt dat de opties worden bestudeerd en dat hij openstaat voor een breed scala aan alternatieven, waarvan crypto slechts een onderdeel is.
De centrale bank zet in op preventie in plaats van omzeiling
De Bank van Israel wijst erop dat transacties op de meeste openbare blockchains publiekelijk traceerbaar zijn. Overheden kunnen adressen koppelen aan gesanctioneerde entiteiten en zo alsnog controle uitoefenen. Bovendien blijft de toegang tot internationale markten, leveranciers, financieringsinstellingen en beurzen afhankelijk van de regels die door buitenlandse autoriteiten worden gehanteerd. Een alternatieve betaalweg lost daarom niet automatisch de bredere economische beperkingen op die met volledige sancties gepaard gaan.
In haar verklaring legt de centrale bank de nadruk op het behouden van bestaande handelsrelaties en het actief voorkomen van nieuwe sancties. De bank positioneert zich dus duidelijk tegen het idee dat cryptotechnologie een magische oplossing biedt voor een mogelijke economische isolatie. De verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen van lange-termijnstrategieën ligt volgens de bank bij de politieke besluitvormers, niet bij de monetaire autoriteit.
Gevolgen en toekomstperspectief
Hoewel de premier heeft aangegeven de bezwaren van de bank te horen, blijft hij bij zijn eigen inschatting dat het onderzoek voortgezet moet worden. Hij liet weten dat hij dankbaar is voor het advies, maar dat de uiteindelijke beslissing bij zijn kabinet ligt. Tot op heden bestaat er nog geen concreet beleid of operationeel systeem; het blijft een voorbereidende studie. Critici, waaronder voormalige topfunctionarissen van de Bank van Israel, waarschuwen voor de economische schade die brede sancties kunnen veroorzaken, met risico’s voor investeringen, werkgelegenheid en de internationale reputatie van Israël.
De discussie belicht een breder vraagstuk: moet Israël zich voorbereiden op een scenario van financiële isolatie, of moet het proactief beleid voeren om die isolatie te voorkomen? Terwijl de technische haalbaarheid van crypto-betalingen duidelijk is, blijft de politieke en economische vraag of deze tool voldoende is om de gevolgen van mogelijke sancties te neutraliseren. Voorlopig blijft het een onderwerp van intensief debat tussen de regering, de centrale bank en economische experts.
