De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft op donderdag een conceptplan gepresenteerd voor een tijdafhankelijke nettariefstructuur. Het idee is om het huidige systeem, waarbij iedere aansluiting een gelijk bedrag betaalt ongeacht het daadwerkelijke verbruik, te vervangen door een model waarbij een deel van het transporttarief variabel is en afhankelijk van zowel het verbruik als het klokmoment. Gemiddeld blijft een derde van de kosten vast, terwijl de overige twee derde fluctueren tussen lage, normale en hoge tarieven, met afwijkingen tussen zomer- en winterseizoen. De ACM onderbouwt het plan met de verwachting dat de pieklast van huishoudens met een tiende daalt, waardoor naar schatting 700 000 extra woningen zonder nieuwe netuitbreiding kunnen worden aangesloten.
Momenteel betaalt elke aansluiting een uniform bedrag voor de verbinding met het net, onafhankelijk van hoe intensief of wanneer er stroom wordt afgenomen. Dit model leidt tot overbelasting tijdens piekuren, terwijl de infrastructuur in rustige perioden onderbenut blijft.
Details van het ACM-voorstel en financiële impact
Volgens de toezichthouder zullen huishoudens die op drukke momenten – vaak ’s avonds en ’s nachts – elektriciteit afnemen, een hogere netto-price betalen. Daarentegen profiteren bewoners die hun verbruik verplaatsen naar de zogenoemde “rustige uren” van een lager tarief. Een analyse van netbeheerders toont dat een gemiddelde eengezinswoning met warmtepomp en een elektrische auto, zelfs bij optimalisatie van het laad- en verwarmingsschema, jaarlijks tussen de €300 en €450 meer moet betalen. Voor een klein appartement kan dezelfde regeling juist een besparing opleveren van €100 tot €200 per jaar. Het plan is ontwikkeld in overleg met Energie-Nederland, Netbeheer Nederland en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK).
Vereniging Eigen Huis (VEH) uit bezorgdheid
De belangenvereniging voor huiseigenaren, VEH, heeft direct gereageerd op het concept. De organisatie wijst erop dat veel huishoudens geen toegang hebben tot “slimme” apparatuur die het verbruik automatisch kan verschuiven. Zonder zulke technologieën blijft de mogelijkheid om de kosten te “sturen” beperkt. VEH stelt dat de combinatie van tijd- en locatie-factoren de kans vergroot dat grootschalige groepen consumenten hun energierekening zien stijgen, vooral in regio’s waar de netinfrastructuur reeds onder druk staat. De vereniging erkent de urgentie van het oplossen van netcongestie maar vraagt zich af of het tariefplan alleen voldoende is om de knelpunten te verlichten.
Reactie van energiebedrijven op het voorstel
Energie-Nederland, de koepelorganisatie van energieleveranciers, heeft het uitgangspunt van de ACM geaccepteerd, maar benadrukt dat betaalbaarheid centraal moet blijven. Het onderstreept dat niet iedere consument eenvoudig zijn of haar verbruik kan aanpassen, bijvoorbeeld omdat er geen elektrische auto’s of laadpalen aanwezig zijn. Daarom pleit de branche voor een zorgvuldige monitoring van de daadwerkelijke uitwerking op de energiekosten van huishoudens. Volgens de bedrijven kan een slimme afstemming van het netgebruik bijdragen aan een eerlijkere verdeling van de kosten en aan een vermindering van de belasting op het elektriciteitsnet. Ze geven aan constructief mee te willen werken aan eventuele bijstellingen van het ACM-plan.
Implications voor de komende jaren
Belanghebbenden hebben nog enkele weken om hun reacties in te dienen. Na deze consultatiefase zal de ACM in de loop van dit jaar een definitief besluit nemen. De nieuwe regels zouden voor grote verbruikers per 1 januari 2028 ingaan, en voor de meeste huishoudens een jaar later, in 2029. Terwijl netbeheerders al aanzienlijke investeringen doen in fysieke uitbreiding, vormt het tijdsafhankelijke tarief een belangrijke instrumentele aanvulling om de groeiende vraag van nieuwbouwwoningen en bedrijven te kunnen managen zonder ongeremde netuitbreiding.
