De Russische economie staat onder zware druk als gevolg van de voortdurende oorlog in Oekraïne. Hooggeplaatste ambtenaren waarschuwen president Vladimir Poetin dat de defensie-uitgaven onhoudbaar worden, terwijl de economische situatie verslechtert. Deze interne verdeeldheid komt aan het licht op een moment dat Rusland al vijf jaar in oorlog is en de economische groei terugloopt.
De ministeries van Financiën en Economische Zaken signaleren dat de huidige uitgavenpatronen niet langer volgehouden kunnen worden. De centrale bank en andere financiële instanties dringen aan op bezuinigingen, maar binnen de machtscirkels van Poetin zijn de meningen verdeeld.
Interne verdeeldheid over defensie-uitgaven
Ambtenaren van het ministerie van financiën en de centrale bank hebben Poetin gewaarschuwd dat de defensie-uitgaven het begrotingstekort gevaarlijk kunnen laten oplopen. Volgens ingewijden zijn er gesprekken gevoerd en documenten ingezien die deze zorgen bevestigen. De economische situatie van Rusland verergert, en er is een dringende noodzaak om de overheidsfinanciën te herstellen.
Echter, binnen de top van de macht zijn er verschillende standpunten. Het ministerie van Defensie en sommige binnen het Kremlin willen de militaire uitgaven juist beschermen. Zij argumenteren dat bezuinigingen de economie zwaar zouden raken, omdat veel bedrijven afhankelijk zijn van militaire contracten. Poetin heeft het ministerie van Financiën opgedragen om eerst in andere delen van de begroting te snijden voordat defensie aan de beurt komt.
Economische druk en begrotingstekorten
Het ministerie van Defensie verzet zich niet alleen tegen bezuinigingen, maar vraagt zelfs om extra geld. Volgens twee ingewijden moeten de militaire uitgaven worden verhoogd om een tekort van mogelijk drie biljoen roebel (ongeveer 31 miljard euro) dit jaar op te vangen. Poetin is zich bewust van de budgettaire druk, maar de uiteindelijke beslissing ligt volledig bij hem.
De Russische economie balanceert op de rand van een recessie. Het ministerie van Economische Zaken heeft de groeiverwachting voor 2026 verlaagd van 1,3 procent naar 0,4 procent. Officiële cijfers tonen aan dat de economie in het eerste kwartaal is gekrompen, voor het eerst in drie jaar. Het begrotingstekort is gestegen tot 5,9 biljoen roebel in de eerste vier maanden van het jaar, wat ongeveer 50 procent hoger is dan voor het hele jaar was gepland.
De reserves in het Nationale Welvaartsfonds zijn ongeveer 60 procent lager dan voor de invasie, wat de kwetsbaarheid van de Russische economie verergert. De stijging van de olieprijzen door de oorlog in Iran biedt slechts beperkte verlichting. Volgens ingewijden zou de olieprijs minstens een jaar boven 100 dollar per vat moeten blijven om de economie echt te verbeteren.
Politieke gevolgen van de oorlog
De oorlog in Oekraïne heeft niet alleen economische, maar ook politieke gevolgen voor Rusland. De sobere Victory Day-parade op 9 mei in Moskou was een teken van de toenemende onveiligheid, zelfs in de hoofdstad. Luchthavens rond Moskou gaan geregeld dicht, en hooggeplaatste militairen zijn in de straten van de hoofdstad vermoord.
De Britse inlichtingendienst GCHQ schat dat bijna een half miljoen Russische militairen zijn omgekomen sinds de grootschalige invasie in 2026. De oorlog duurt inmiddels langer dan de strijd van de Sovjet-Unie tegen nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog, terwijl Rusland er niet in slaagt de volledige Donbas te veroveren. Economisch begint de oorlog te knellen, onder meer door stijgende brandstofprijzen na Oekraïense aanvallen op Russische raffinaderijen.
In de Russische elite zijn voorzichtige barsten zichtbaar. In het tijdschrift Russia in Global Affairs verscheen een stuk waarin wordt gesteld dat het doel om het pro-westerse regime in Kyiv omver te werpen fundamenteel onhaalbaar is. De auteurs pleiten openlijk voor onderhandelingen, vanuit het idee dat een eind aan de oorlog en een heropening richting Europa uiteindelijk in Russisch belang zijn.
De geschiedenis maakt duidelijk waarom een mislukking in Oekraïne de meest waarschijnlijke trigger voor een machtswisseling kan zijn. Poetin staat voor moeilijke keuzes, terwijl de economische en politieke druk toeneemt. Hoe lang hij de huidige situatie kan volhouden, blijft een open vraag.
