De recente golven van gerichte aanvallen op Europese defensie-infrastructuur hebben ook in Nederland alarmbellen doen rinkelen. Terwijl de roep om een robuustere fysieke en digitale verdediging groeit, worstelen veel bedrijven – van grote contractanten tot jonge start-ups – bovendien met een onduidelijke financieringsstroom. Deze twee elementen, dreiging en geldtekort, vormen samen een tweevoudige uitdaging voor de sector.
Escalatie van spionage en fysieke risico’s
Experts wijzen erop dat de bron van de meeste aanvallen – vermoedelijk Rusland – een nieuw, grijs gebied creëert waarin traditionele oorlog-en-vrede-scenario’s ontoereikend zijn. Bart van den Berg defensie- en veiligheidsanalist bij Clingendael, stelt: “De regelgeving is nog gebaseerd op een simplistische dichotomie, terwijl we nu opereren in een continuüm van hybride bedreigingen.” Deze verschuiving maakt Nederlandse defensiebedrijven kwetsbaar voor zowel fysieke infiltratie als cyber-spionage. Christa Hooijer van TNO Defensie bevestigt dat de onderzoeksgroepen die nieuwe technologieën voor het leger ontwikkelen, steeds vaker het doelwit worden van pogingen tot diefstal van bedrijfsgeheimen. “We moeten onze laboratoria beter beveiligen,” zegt ze, “en dat betekent zowel hekken en poortjes als geavanceerde digitale firewalls en continue bewustwordingstraining.”
Beveiligingsmaatregelen en de last voor start-ups
Naast de grote spelers voelen vooral kleine, innovatieve start-ups de druk. Veel van deze bedrijven leveren bijvoorbeeld kritieke software aan Oekraïne via de Nederlandse krijgsmacht. Van den Berg waarschuwt dat zij vaak vergeten dat hun leveringsketen een aantrekkelijk doelwit vormt: “Personeelsselectie, fysieke locatiebeveiliging en permanente monitoring mogen geen luxe-posten blijven, maar leiden tot onvermijdelijke kosten.” Ex-AIVD-functionaris Eric Schouten benadrukt dat bedrijven die geen inzicht hebben in spionage-risico’s, makkelijk in de gaten worden gehouden door buitenlandse inlichtingendiensten. Hij ziet een “dollarteken-mentaliteit” bij managers die investeren zonder de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen te integreren.
Voor start-ups is de realiteit vaak dat ze niet over de financiële middelen beschikken om high-end beveiligingssystemen aan te schaffen. Schouten suggereert daarom een stap-voor-stap-benadering: risicoanalyse, bewustwordingsprogramma’s en, waar mogelijk, samenwerking met ervaren partijen zoals DNV Nederland. Derek Riezebos van DNV merkt op dat de dreiging nu vaak een combinatie is van fysieke en digitale aanvallen, waardoor een geïntegreerde aanpak essentieel is.
Financiële obstakels en Europese kapitaalallocatie
Ondertussen blijft de kapitaalvraag voor de defensiesector onverminderd hoog. Een oproep van Capital Raising Europe in september 2025 om Amerikaanse groeikapitaal naar Europese defensiebedrijven te trekken, leverde geen concrete investeringen op. Capital architect Gerard Hofmeijer legt uit dat het probleem niet het ontbreken van geld is, maar de manier waarop bestaand kapitaal wordt aangewend. “Veel vermogen zit opgesloten in spaar- en pensioenfondsen, waardoor weinig geld direct naar bedrijven vloeit die willen opschalen,” aldus hij. In de Verenigde Staten is de focus juist op directe investering in innovatie en productie-opschaling.
Statistieken van het CBS laten zien dat de totale investeringen in Nederland in juli slechts marginale 0,1 % zijn gestegen ten opzichte van juli 2025. De stijging werd gedreven door uitgaven aan machines, waaronder defensiemateriaal, terwijl uitgaven aan vliegtuigen, gebouwen en auto’s achteruit gingen. Deze data onderstrepen dat zelfs met een lichtstijgende investering de sector moeite heeft om de benodigde kapitaalpunten te bereiken voor grootschalige productie-fasen, zoals het opschalen van drone-technologie.
De combinatie van een complexe dreigingsomgeving en een moeizame kapitaalallocatie vraagt om een geharmoniseerde respons. Overheden, investeerders en bedrijven moeten gezamenlijk risico-analyse integreren, passende beveiligingsmaatregelen financieren en de weg vrijmaken voor gerichte kapitaalstromen. Alleen dan kan de Nederlandse defensie-industrie zowel veilig als concurrerend blijven.
