Op 6 november 2026 werden Igna Bonfrer en Tom Overmans benoemd tot bijzondere hoogleraren van de leerstoel Financiële Verhoudingen aan de Universiteit Leiden. De positie is gefinancierd door de Thorbecke Stichting en is ondergebracht binnen de afdeling Economie van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid, zowel in Leiden als in Den Haag. Deze benoeming vestigt de aandacht op een langlopend debat over hoe de financiële verhoudingen – de manier waarop het Rijk middelen verdeelt over provincies, waterschappen en gemeenten – in de toekomst vorm krijgen.
De bijzondere leerstoel Financiële Verhoudingen
De nieuwe leerstoel richt zich op het analyseren van het huidige systeem van overheidsfinanciën in Nederland. Door de complexe en voortdurend veranderende relaties tussen de rijksregering en lokale overheden te onderzoeken, wil de stoel bijdragen aan een vernieuwde visie op decentralisatie en taakverschuivingen. Het onderzoek omvat zowel maatschappelijke ontwikkelingen als bestuurlijke hervormingen, en beoogt concrete handvatten voor beleidsmakers te leveren. Het uiteindelijke doel is om de financiële kaders zo te herstructureren dat ze beter inspelen op uitdagingen in de zorg, het onderwijs en het fysieke domein.
Financiële verhoudingen tussen rijk en lokale overheden
De druk op de relaties tussen het Rijk en de mede-overheden is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) heeft samen met het Ministerie van Binnenlandse Zaken, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg een geconsolideerde agenda opgesteld om de structuur van de financiële verhoudingen te herzien. Deze samenwerking heeft geresulteerd in de oprichting van de Thorbecke-leerstoel, waarmee een academisch platform wordt geboden om knelpunten in de geldstroom te identificeren en oplossingsrichtingen uit te werken.
Prof. Tom Overmans: van bezuinigingen naar budgetgedrag
Tom Overmans is universitair hoofddocent Bestuurskunde en directeur bacheloronderwijs aan de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoek focust op “geld en gedrag” binnen het openbaar bestuur. Na zijn promotie over lokale bezuinigingen richt hij zich nu op een Veni-project dat denkfouten in budgetbesluitvorming kaart. Met zijn expertise in publiek financieel management zal hij de economische analyses van de leerstoel verrijken en inzicht geven in hoe financiële verhoudingen de beleidskeuzes van gemeenten, provincies en waterschappen beïnvloeden.
Prof. Igna Bonfrer: internationale zorgfinanciering op de kaart
Igna Bonfrer, universitair hoofddocent Gezondheidseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, leidt een Vidi-onderzoekscluster rondom internationale zorgfinanciering. Als directeur van het Rotterdam Global Health Initiative heeft zij zich bewezen als een vooraanstaand onderzoeker op het gebied van decentrale zorgfinanciering. In haar nieuwe rol zal Bonfrer haar empirische en internationale expertise inzetten om de financiële verhoudingen binnen de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning te analyseren, met als doel gemeenten beter te ondersteunen bij het leveren van betaalbare zorg voor kinderen en ouderen.
Verwachtingen voor zorg, onderwijs en het fysieke domein
De gecombineerde kennis van Overmans en Bonfrer biedt een unieke kans om de structurele vraagstukken rond zorg, onderwijs en het fysieke domein te adresseren. Door de financiële verhoudingen grondig te onderzoeken, hopen de professoren beleidsmakers concrete handvatten te geven om de begrotingsruimte van lokale overheden te optimaliseren. Burgemeester Peter Heijkoop, voorzitter van de Thorbecke Stichting, benadrukt dat de komst van drie Thorbecke-hoogleraren een belangrijke stap is naar een meer robuuste wetenschappelijke onderbouwing van het binnenlands bestuur.
