In het kader van het toeslagenschandaal is een nieuwe ontwikkeling naar voren gekomen. Een groep gedupeerde ouders en ondernemers heeft aangifte gedaan tegen ambtenaren van het ministerie van Financiën de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen. De aanleiding is de ontdekking van een datakluis een afgeschermde digitale omgeving met tientallen miljoenen documenten die mogelijk cruciaal waren voor het onderzoek naar het schandaal.
De aangifte, ingediend door advocaat Merijn van Leeuwen namens honderden gedupeerden, beschuldigt ambtenaren van bewijsmateriaal te hebben achtergehouden en verduisterd. Dit materiaal zou relevant zijn geweest voor de parlementaire enquêtecommissie die het toeslagenschandaal onderzocht. De commissie had in 2023 onderzoek gedaan naar de misstanden rond de kinderopvangtoeslag, waarbij ouders onterecht werden beschuldigd van fraude.
De ontdekking van de datakluis
Deze datakluis, een digitale opslagplaats, werd dit jaar ontdekt. Het bleek dat de Belastingdienst tientallen miljoenen bestanden bewaarde in deze afgeschermde omgeving. De dienst liep achter met het opschonen en vernietigen van deze bestanden. Advocaat Van Leeuwen meldt dat de aangifte ook gaat over een tweede datakluis waarin bewijsmateriaal zou zijn achtergehouden.
Uit steekproeven blijkt dat sommige van de verborgen bestanden hadden moeten worden aangeleverd aan de parlementaire enquêtecommissie. Op een of andere manier verdween de data uit het zicht. Dit heeft geleid tot ernstige vragen over de transparantie en integriteit van de ambtenaren betrokken bij het toeslagenschandaal.
De reactie van het kabinet
Het kabinet heeft al erkend dat in de datakluis mogelijk stukken zitten die verstrekt hadden moeten worden aan de parlementaire commissies. Als dit met opzet is nagelaten, zou dit een ambtsmisdrijf zijn. Staatssecretarissen Eelco Eerenberg van Financiën en Sandra Palmen van Herstel Toeslagen lieten al weten geen aangifte te willen doen, omdat er volgens hen geen sprake was van opzet of strafbare feiten.
De gedupeerde ouders en ondernemers eisen met hun aangifte dat er wel onafhankelijk onderzoek naar de gang van zaken rond de datakluis wordt gedaan. Advocaat Van Leeuwen schrijft in de aangifte dat de gedupeerden vermoeden dat ambtenaren wél opzettelijk bewijsmateriaal hebben achtergehouden en verduisterd. Mocht dit zo zijn, dan is er sprake van een ambtsmisdrijf.
Het debat in de Tweede Kamer
In juli werd bekend dat oud-Kamerlid Senna Maatoug een commissie zal voorzitten die de gang van zaken rond de verborgen data onderzoekt. Maatoug was lid van de parlementaire enquêtecommissie die de misstanden rond de toeslagenaffaire onderzocht. Donderdag voert de Tweede Kamer een debat in de plenaire zaal over de verborgen data, de commissie gaat in oktober van start.
De Tweede Kamer is nog niet tevreden met het aangekondigde onderzoek. Oppositiepartijen deden in een Kamerdebat de oproep daar ook strafrechtelijk onderzoek naar te laten doen. SP-leider Jimmy Dijk riep de verantwoordelijke staatssecretarissen op dat alsnog te doen. ‘Doe strafrechtelijk onderzoek naar het frustreren van de parlementaire enquête,’ aldus Dijk.
