De Eerste Kamer stelde op 22 september ministers Eelco Heinen en Eelco Eerenberg een termijn van twee weken om duidelijkheid te geven over de toekomst van box 3 in Den Haag. Het verzoek volgde op een kabinetsbrief waarin meerdere routes voor de wet werkelijk rendement box 3 werden geschetst. Ultimo aggiornamento: 26 september 2026.
De eis van de Senaat kwam tijdens de behandeling van de kabinetsbrief en had tot doel niet alleen technische uitwerkingen maar expliciet ook de onderliggende politieke keuzes te krijgen. De cruciale vraag is hoe de regering de verwerking van oppositievoorkeuren en de begrotingseffecten combineert. Omdat de wet grote financiële gevolgen heeft, vroeg de Eerste Kamer om een concrete positionering voordat extra bewerkingstijd voor de wet werkelijk rendement box 3 wordt toegekend.
De vier scenario’s uit de kabinetsbrief en hun timing
De kabinetsbrief presenteerde vier hoofdscenario’s die de toekomst van box 3 bepalen. Het eerste scenario voorzag in implementatie van de wet werkelijk rendement vanaf 2028 met stapsgewijze verfijningen, met name op verliesverrekening en maatwerk voor specifieke vermogensbestanddelen. Het tweede scenario onderzocht een snelle omschakeling naar een volledige vermogenswinstbelasting (VWB) in twee varianten, mogelijk vanaf 2030 waarbij in één variant de huidige wet als tussenstap fungeerde en in de andere variant de wet helemaal zou worden ingetrokken. Het derde scenario overwoog een versnelde VWB die vanaf 2028 in één keer bijna alle financiële instrumenten zou raken; dat zou circa 90% van het box-3-vermogen onder die regeling brengen. Deze opties verschillen in juridisch en administratief ingrijpen en in de tijdlijn voor invoering.
Begrotingseffecten en voorgestelde dekkingsmaatregelen
Geen van de geschetste alternatieven bleek budgettair neutraal. Volgens de ramingen in de kabinetsbrief zou een verbeterde versie van de huidige wet tot en met 2035 een cumulatieve derving van circa €5,7 miljard opleveren. Een volledige overstap naar VWB vanaf 2030 werd geraamd op ongeveer €12,9 miljard. Als de wet niet wordt ingevoerd en de tegenbewijsregeling blijft bestaan, steeg de geraamde derving tot bijna €19,7 miljard. Een versnelde VWB vanaf 2028 kwam op ongeveer €15,6 miljard uit. Deze cijfers bepaalden de urgentie van de Senaatsvraag en beïnvloedden de discussie over mogelijke dekkingsmaatregelen.
In de bijlage bij de kabinetsbrief werden diverse dekkingsopties genoemd, zoals het afschaffen van het lage vennootschapsbelastingtarief, het verlagen van de schijfgrens in de vennootschapsbelasting, aanpassingen in de inkomstenbelasting en een lagere grens voor excessief lenen bij de eigen BV. Ook binnen box 3 werden alternatieven zoals aangepaste vrijstellingen onderzocht. De omvang van de voorgestelde maatregelen maakte duidelijk dat aanpassingen verder reikten dan alleen spaarders en vermogenden.
Parlementaire stappen: Tweede Kamer en vervolg in de Senaat
De Algemene Financiële Beschouwingen stonden eind september op de agenda van de Tweede Kamer gevolgd door verdere gesprekken tussen de bewindslieden en de Eerste Kamer. De Senaat kondigde aan kort na die Kamerdebatten met ministers Heinen en Eerenberg terug te komen voor een vervolggesprek. Afhankelijk van dat gesprek zou de Senaat beslissen hoeveel extra tijd het kabinet krijgt en onder welke voorwaarden de behandeling van de wet werkelijk rendement box 3 wordt voortgezet.
Op Prinsjesdag had het kabinet al een ruimer budgetkader gepresenteerd met aanscherpingen die koopkracht en de belastingdruk raken. Daarbij werd onder meer een halfjaar uitstel voor de definitieve beslissing over box 3 genoemd en hoopte het kabinet op een uiteindelijk besluit in het voorjaar van 2027. De lopende onderhandelingen met oppositiepartijen waren bedoeld om steun voor het bredere begrotingspakket te vergroten en spelen mee in de planning rond box 3.
De komende twee weken bleven bepalend: de Senaat vroeg expliciet de politieke keuzes en concrete cijfers terug te zien in een aangepast plan alvorens de behandeling voortzette. De wet lag op dat moment nog bij de Eerste Kamer, met een uitgestelde stemming totdat wijzigingen vanuit het kabinet binnenkwamen.
