Op een druk bezochte partijbijeenkomst in het Spoorwegmuseum in Utrecht liet Jesse Klaver duidelijk blijken dat hij, ondanks de vastgelopen onderhandelingen, bereid is met de huidige minderheidscoalitie te praten over de begroting voor het komende jaar. Zijn voorwaarde: de geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid moeten van de tafel verdwijnen en de allerrijksten moeten meer bijdragen.
Klaver schilderde een beeld van een coalitie die volgens hem “zonder richting” opereert. Hij stelde dat er eindeloze discussies plaatsvinden, niet tussen de regering en de oppositie, maar binnen de coalitie zelf. Dit, zo betoogde hij, is een “onverantwoorde gok met het landsbelang”. Zijn oproep is simpel: kies voor een eerlijker deel met steun van vakbonden en PRO, of kies voor bezuinigingen met steun van rechts.
De impasse rond de begrotingsonderhandelingen
De huidige vorming, bestaande uit D66, CDA en VVD, heeft gekozen voor een minderheidsregering omdat de VVD weigerde samen te werken met PRO. Het gevolg is een “permanente formatie” die de politieke stabiliteit ondermijnt. Het kabinet beschikt noch in de Tweede noch in de Eerste Kamer over een meerderheid voor de al gedeeltelijk gelekte begroting. Pogingen om steun te winnen bij zowel linkse als rechtse oppositiepartijen leverden tot nu toe geen vruchten af.
De situatie escaleert omdat de coalitie onder druk staat om een belastingplan en een budget voor het ministerie van Sociale Zaken goed te keuren. Zonder een duidelijke koers dreigt de regering te moeten kiezen tussen een sociaal-eerlijke verdeling of een bezuinigingsagenda die gesteund wordt door de rechtervleugel.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans keert zich tegen eigen beleid
Op het televisiesegment Café Kockelmann uitte Ruben Brekelmans (VVD) zijn ongenoegen over de recente begrotingscijfers. Hij gaf aan dat de koopkracht van werkende Nederlanders naar verwachting met 0,1 tot 0,2 % zal dalen en dat de belastingdruk op looninkomsten zal stijgen. Volgens hem is dit “onwenselijk” en vraagt hij om onmiddellijke correctie.
De tegenstelling wordt duidelijk wanneer men bedenkt dat Brekelmans zelf deel uitmaakt van de regering: minister van Financiën Eelco Heinen is VVD-lid en de partijonderhandelaars hebben de € 4 miljard aan extra lasten voor werkenden ondertekend. Critics wijzen erop dat de VVD het beleid van haar eigen coalitieleden aanklaagt zonder daadwerkelijk een alternatief te bieden.
Mogelijke uitkomsten en politieke druk
Klaver signaleerde dat hij, als de coalitie niet tegemoetkomt, zal stemmen tegen zowel het begrotingsvoorstel van het ministerie van Sociale Zaken als tegen het belastingplan. Deze dreiging kan de regering dwingen om ofwel de bezuinigingen op de sociale zekerheid te schrappen ofwel op zoek te gaan naar meer steun bij de oppositie.
Voor de VVD ontstaat een dilemma: enerzijds wil de partij haar eigen fiscale koers verdedigen, anderzijds moet zij voorkomen dat de minderheidsregering zonder parlementaire steun valt. Sommige stemgerechtigden roepen daarom op tot een hard ultimatum richting premier en coalitiepartners: “Geen verdere lastenverzwaring voor werkenden, dan geen handtekening onder de begroting.”
De komende weken, met Prinsjesdag in het vooruitzicht, zullen cruciaal zijn. Zowel de links-georiënteerde PRO als de centrum-rechtse VVD proberen hun eigen agenda’s door te drukken, terwijl de bredere bevolking steeds meer aandacht besteedt aan de vraag hoe de belasting– en uitgavenpolitiek hun dagelijks leven raakt.
