Tijdens de algemene financiële beschouwingen op 30 september 2026 liepen de standpunten van de rechts-conservatieve fracties JA21 en PRO duidelijk uiteen met het voorgenomen belastingplan voor 2027. Beide partijen verklaren dat ze de maatregel in haar huidige vorm niet kunnen aanvaarden, waardoor de regering nog geen werkbare meerderheid heeft in de Tweede Kamer.
Standpunt van JA21: kritiek op heffingen voor werkenden en box 3
JA21-kamerlid Michiel Hoogeveen benadrukte dat de voorgestelde belastingverhoging voor werkenden – naar schatting vijf miljard euro – zonder compensatie onacceptabel is. De partij verlangt concrete maatregelen om de druk op werknemers te verzachten, met name een aanpassing van de “vrijheidsbijdrage”. Daarbij pleit JA21 voor een drastische daling van de overheidsuitgaven; zij ziet de oplossing vooral aan de uitgavenkant en niet aan de belastingkant.
Een tweede pijler van hun ongenoegen richt zich op de herziening van box 3. Het kabinet wil vanaf 2027 de drempel voor vermogensbelasting verlagen van €60.000 naar €30.000, waardoor kleine beleggers eerder belasting moeten betalen. Hoogeveen betoogt dat dit de “kleine spaarder” onterecht treft, juist op een moment dat de eerste fase van vermogensopbouw het moeilijkst is. Naast JA21 delen ook SGP en CU deze zorg, terwijl de VVD-coalitie-partner de maatregel minder kritisch benadert.
PRO en Volt: sociale rechtvaardigheid en de roep om een totaaldeal
Luc Stultiens van PRO heeft in dezelfde discussie duidelijk gemaakt dat het plan – ondanks een marginale verlaging voor middeninkomens – onvoldoende sociaal is. Hij wijst erop dat de extra heffing voornamelijk bij werkenden terechtkomt, terwijl vermogende ondernemingen en grote vermogens nauwelijks bijdragen. PRO eist een omkering de arbeidsbelasting moet dalen, terwijl de vermogensbelasting substantieel moet stijgen.
PRO heeft samen met Volt een totaaldeal voorgesteld die niet alleen de belastingwetgeving, maar ook de volledige begroting omvat. Het voorstel omvat onder meer het behoud van de sociale zekerheid zonder de bezuinigingen die de coalitie voorstelt. Stultiens maakte duidelijk dat, tenzij er een dergelijke allesomvattende overeenkomst wordt bereikt, PRO per begroting individueel zal afwegen of ze wel of niet stemt.
Regeringsdilemma: balanceren tussen defensie-uitgaven, vermogensbelasting en ministeriële bezuinigingen
Het kabinet verdedigt de verhogingen met het argument dat extra defensie-uitgaven gefinancierd moeten worden. De belastingopbrengst moet daardoor onder meer de arbeidsbelasting en de aangepaste box 3-regeling compenseren. Omdat de beoogde inkomsten uit de nieuwe box-3-drempel de eerste jaren lager uitvallen, wordt er gecompenseerd door een bredere belastingbasis vanaf €30.000.
De regering heeft daarnaast een “kaasschaafmethode” geïntroduceerd: elk ministerie moet budget besparen om de totale begroting in balans te brengen. De onderwijsbegroting raakt het hardst met een mogelijke bezuiniging van €1,2 miljard, terwijl Defensie, Justitie en Infrastructuur tijdelijk gespaard blijven. D66-kamerlid Henk-Jan Oosterhuis stelt echter dat er geen onderwijsbezuinigingen op tafel liggen, waardoor de plannen politiek gevoelig blijven.
Voor een breed gedragen steun heeft de coalitie daarnaast de steun van andere rechtse partijen nodig, zoals SGP, BBB en mogelijk aanvullende concessies aan JA21 op het gebied van migratie- en medische-ethische kwesties. BBB’s belangrijkste eis is een aanpassing van de stikstofplannen, terwijl JA21 en SGP nadrukkelijk vragen om strengere uitgavenbeperkingen. Zonder deze aanvullende afspraken blijft het belastingplan in de knoop, en blijft de toekomst van de begroting onzeker.
Samengevat staat de Nederlandse regering op een kruispunt: de noodzaak om de defensie-budgetten te financieren, de wens om een progressiever belastingstelsel te voeren, en de druk van meerdere oppositiepartijen die minder overheidsbestedingen eisen. Totdat er een consensus wordt bereikt – hetzij via een totaaldeal, hetzij via gerichte compromissen – blijft de realisatie van het belastingplan voor 2027 in de wacht.
